श्रावण ३२ २०७६   |  2019 Aug 17    


लेख रचना

काम गर्नु अघि नै सोंच्ने गरौं

उषा नेपाल कुनै पनिकार्य वा मिसन आँफैमा असम्भव हुँदैन । मानिसको त्यो चिजप्रति हेर्ने, सोच्ने दृष्टिकोणका कारण पनि त्यो मिसन असम्भव भएको हुन्छ । जीवनमा हामी स्वयम् भित...
पुरा पढ्नुहोस

काम गर्नु अघि नै सोंच्ने गरौं

उषा नेपाल
कुनै पनिकार्य वा मिसन आँफैमा असम्भव हुँदैन । मानिसको त्यो चिजप्रति हेर्ने, सोच्ने दृष्टिकोणका कारण पनि त्यो मिसन असम्भव भएको हुन्छ । जीवनमा हामी स्वयम् भित्रबाट नै केही अप्ठ्यारोहरूलाई जित्न सक्छु भन्ने भावना विकास हुनु जरुरी छ । हामी पहाड चढ्न हिचकिचाइरहेका हुन्छौं । तर जब शिखर चुम्छौँ बल्लमात्र आफूमा म सक्छु भन्ने विश्वास जन्माउँछौँ । सम्भव रहेछ भन्ने कुरा काम सम्पन्न भएपछि हैन कि गर्नुभन्दा पहिल्यै नै निर्णय गरेर मिसन अगाडि बढाउ...
पुरा पढ्नुहोस

वर्तमान सरकार र कार्यशैली

पद्यमप्रसाद शर्मा नेपालमा प्रदेश र संघीय निर्वाचन सम्पन्न हुने समयमा चुनावी एकताको नारा लाग्यो । त्यसमै थपियो दुई पार्टीको एकताको कुर...
पुरा पढ्नुहोस

वर्तमान सरकार र कार्यशैली

पद्यमप्रसाद शर्मा

नेपालमा प्रदेश र संघीय निर्वाचन सम्पन्न हुने समयमा चुनावी एकताको नारा लाग्यो । त्यसमै थपियो दुई पार्टीको एकताको कुरा । नागरिकले दुई पार्टीको एकतालाई कति पत्याए त्यो थाहा भएन, तर चुनावी एकतालाई भने मतदाता वा नागरिकले खुब पत्याए । धेरै निर्वाचन क्षेत्रमा सम्मानजनक मत दिएर नेपालका दुई पार्टी तत्कालिन नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रका उम्मेदवारलाई विजयमाल लगाएर पठाए । भागबण्डामा प्रदेश नम्बर...
पुरा पढ्नुहोस

कहिलेसम्म मागिरहने विदेशीसँग ऋण र सहयोग ?

छवि पाण्डेबिहान सबेरै हुन नपाउँदै भनौं बिस्तरामै रेडियो, टेलिभिजन वा सामाजिक सञ्जालहरूले नेपालले विदेशबाट सहयोग मागेको वा सहयोग प्राप्त गरेको समाचार प्रवाह गरिरहेको...
पुरा पढ्नुहोस

कहिलेसम्म मागिरहने विदेशीसँग ऋण र सहयोग ?

छवि पाण्डे
बिहान सबेरै हुन नपाउँदै भनौं बिस्तरामै रेडियो, टेलिभिजन वा सामाजिक सञ्जालहरूले नेपालले विदेशबाट सहयोग मागेको वा सहयोग प्राप्त गरेको समाचार प्रवाह गरिरहेको सुन्नु नेपालीहरूको बाध्यता वा दैनिकी नै बनेको छ । कुनै दिन सहयोगको समाचार आएन भने नेपालमा अनौंठो लागिरहन सक्छ र त्यो स्वाभाविक पनि हो । किनभने नेपालको संघीय सरकारमात्र होइन अब प्रदेश र स्थानीय सरकारहरू पनि विदेशी सहयोगको आधार खोजिरहेका छन् र सहयोगको ओइरो आउने जसरी नै त्यस्ता गतिव...
पुरा पढ्नुहोस

संरक्षण नसमेटिएको पाटो

रूपन्देहीको सैनामैना नगरपालिकाका मेयरले केहि समय पहिले नगरपालिकामा खेतीयोग्य जमिन बाँझो राख्न नपाइने र जग्गा धनीले जमिन बाँझो राखेमा जरिवाना लिएर नगरपालिकाले त्यो जग्गा अरू किसानलाई भाडामा...
पुरा पढ्नुहोस

संरक्षण नसमेटिएको पाटो

रूपन्देहीको सैनामैना नगरपालिकाका मेयरले केहि समय पहिले नगरपालिकामा खेतीयोग्य जमिन बाँझो राख्न नपाइने र जग्गा धनीले जमिन बाँझो राखेमा जरिवाना लिएर नगरपालिकाले त्यो जग्गा अरू किसानलाई भाडामा लगाउने नीति ल्याउने घोषणा गरे । ९० प्रतिशत खेतीयोग्य जमिन भएको नगरपालिकाको यस्तो खबरले मिडियामा राम्रै चर्चा पायो । यो भन्दा पहिले नै तिलोत्तमा नगरपालिकाले जग्गा विकास तथा प्लटिङ्ग मापदण्ड २०७४ ल्याएर प्लटिङ्ग गरिएको जग्गा बाँझो राखेमा नगरपालिकाले जरिवाना तिराउने व्यवस्था गरिसके...
पुरा पढ्नुहोस

भागबण्डामामात्र चल्यो देश

गोविन्द राज पोखरेल शाह बंशीय राजाको उदयसँगै गोरखाका राजा द्रव्य शाह र यशोब्रह्मा शाहलाई यिनकी आमाले चेपे नदीमा आफ्नो दुध धोएर छोराहरूल...
पुरा पढ्नुहोस

भागबण्डामामात्र चल्यो देश

गोविन्द राज पोखरेल

शाह बंशीय राजाको उदयसँगै गोरखाका राजा द्रव्य शाह र यशोब्रह्मा शाहलाई यिनकी आमाले चेपे नदीमा आफ्नो दुध धोएर छोराहरूलाई राज्य बाँडेर शुरु भएको भागबण्डा अहिले पनि कुनै न कुनै प्रकारले बाँडिएकै छ । बाँडिएका बाइसे चौबिसे राज्यलाई शाह बंशीय राजाकै उत्तराधिकारी पृथ्बी नारायण शाहले एकीकरण गर्दा केही दिव्य उपदेश र नियम त बसाल्न खोजे तर उनको मृत्यु चाँडै भएका कारण त्यसपछिका उत्तराधिकारीहरूले राज्यलाई स...
पुरा पढ्नुहोस

नेपालकै नामी प्युठानी तिहार र मुला

बसन्त पोखरेल प्युठानी मुला नेपालमा नामी छ । साथै प्युठानी तिहार पनि नेपालमै नामी छ । म आफू प्युठानमा जन्मे हुर्केको मनुवा । मुलाको खेती आफ्नै हातले गरियो । एउटा सिंग...
पुरा पढ्नुहोस

नेपालकै नामी प्युठानी तिहार र मुला

बसन्त पोखरेल
प्युठानी मुला नेपालमा नामी छ । साथै प्युठानी तिहार पनि नेपालमै नामी छ । म आफू प्युठानमा जन्मे हुर्केको मनुवा । मुलाको खेती आफ्नै हातले गरियो । एउटा सिंगो बारीको पाटो नै मुलाबारी भनेर नामाकरण गरिएको थियो । मेरोमात्र हैन, सबै किसानहरूले आ–आफ्नो एउटा मुलाबारी बनाएका हुन्थे । त्यहि नाम दिएका हुन्थे । मुला प्रायः भदौ महिनाको अन्त्यमा वा असौजको पन्ध्र भित्र छरिन्थ्यो । त्यो पनि मौसममा भरपथ्र्याे । बारीलाई गहिरोसँग जोतेर डल्ला सम...
पुरा पढ्नुहोस

छायाँमा सामाजिक विकास

परशुराम यादव विकास र समृद्धिको सपनामा उदय भएको हालको कम्युनिष्ट सरकारको आगमनसँगै सामाजिक विकास छायाँमा परेको देखिन्छ । कहिले राष्ट्रिय...
पुरा पढ्नुहोस

छायाँमा सामाजिक विकास

परशुराम यादव

विकास र समृद्धिको सपनामा उदय भएको हालको कम्युनिष्ट सरकारको आगमनसँगै सामाजिक विकास छायाँमा परेको देखिन्छ । कहिले राष्ट्रिय गौरवको योजना, कहिले रेलको योजना, कहिले अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको योजना त कहिले द्रुतगतिको मार्ग निर्माणको योजना भनेर एकपछि अर्को थपिँदै गएको देखिन्छ । तर विकासको मेरुदण्ड मानिएको सामाजिक विकासको एजेण्डा कसैको पनि प्राथमिकतामा परेको देखिँदैन । प्रयास गर्नु त परै जाओस् नाम समेत...
पुरा पढ्नुहोस

किसान–वन्यजन्तु द्वन्द्वका आयामहरू

तिलोत्तमा नगरपालिका वडा नम्बर १, २ र ८ का उत्तरी बस्तीका बासिन्दाहरूले यसपाली राम्ररी नछिप्पिदै धान काटे । दिनभरी हुलकाहुल बाँदरहरू र राती बँदेल, हरिण र निलगाईहरू खेतमा पसेर धान खाइदिने र...
पुरा पढ्नुहोस

किसान–वन्यजन्तु द्वन्द्वका आयामहरू

तिलोत्तमा नगरपालिका वडा नम्बर १, २ र ८ का उत्तरी बस्तीका बासिन्दाहरूले यसपाली राम्ररी नछिप्पिदै धान काटे । दिनभरी हुलकाहुल बाँदरहरू र राती बँदेल, हरिण र निलगाईहरू खेतमा पसेर धान खाइदिने र धान माडेर नास गरिदिने गरेकोले किसानहरूले समय भन्दा अघि नै धान काट्न बाध्य भए । नजिकका सामुदायिक वनबाट दिनमा आउने वन्यजन्तुबाट बाली जोगाउन नसकिने भएपछि विगतमा गहँु र मकै उत्पादनको उर्वर थलो मानिने यस क्षेत्रमा किसानहरूले ती बालीहरू लगाउन छोडिसकेका छन् । खेत बाँझो नरहोस् भनेर मुसुर...
पुरा पढ्नुहोस

उमेरले निर्धारण गरेका वयस्क रूपहरू

गोविन्द राज पोखरेल हिन्दु धर्ममा व्यक्तिका सोह्र संस्कारको बारेमा उल्लेख गरेको पाइन्छ । जन्म, छैंठी ६ दिनमा, न्वारन ११ दिनमा, पास्नी ६ महिनामा, उपनयन वा चुडाक...
पुरा पढ्नुहोस

उमेरले निर्धारण गरेका वयस्क रूपहरू


गोविन्द राज पोखरेल
हिन्दु धर्ममा व्यक्तिका सोह्र संस्कारको बारेमा उल्लेख गरेको पाइन्छ । जन्म, छैंठी ६ दिनमा, न्वारन ११ दिनमा, पास्नी ६ महिनामा, उपनयन वा चुडाकर्म ६ बर्ष देखि ९ बर्षको वीचमा, गुरुकुल ६ बर्ष देखि, उपनयन कर्मपछि बिबाह, बिबाह पश्चात गृहस्थाश्रम, बानप्रस्थाश्रम ५० नाघे पछि, सन्याश्रम मृत्यु आदि बिभिन्न कर्मबाट उमेर अनुसार मान्छेको संस्कार वा कर्मको बारेमा परिभाषित गरेको देखिन्छ । ५ बर्षसम्म बच्चालाई लालन पालन गर्नु, पाँच बर...
पुरा पढ्नुहोस

कानूनी दक्षता हासिल गर्ने कुरा

रितेश पन्थी एउटा उक्ति प्रचलित छः कानूनको अनभिज्ञता क्षम्य हुँदैन । यसको अर्थ हो कानून सबैले जानेको हुनुपर्छ, कानून जानेको छैन भनेर कसैले उन्मुक्ती पाउन सक्दैन । निय...
पुरा पढ्नुहोस

कानूनी दक्षता हासिल गर्ने कुरा

रितेश पन्थी
एउटा उक्ति प्रचलित छः कानूनको अनभिज्ञता क्षम्य हुँदैन । यसको अर्थ हो कानून सबैले जानेको हुनुपर्छ, कानून जानेको छैन भनेर कसैले उन्मुक्ती पाउन सक्दैन । नियमै थाहा थिएन भन्दैमा गल्ती गर्ने कोहि फुत्किन पाउँदैन । जसरी यो आगो हो भन्ने थाहा नपाए पनि त्यो छुनेलाई आगोले नपोली छाड्दैन । कानून पनि त्यही आगोजस्तै हो । जसको पोल्ने क्षमता तपाईंलाई थाहा नभए पनि वा भए पनि उत्तिकै कायमै रहन्छ । जस्तै कुनै बिदेशी नागरिकले नेपालमा आएर कसैको हत्या...
पुरा पढ्नुहोस